Διδακτική καινοτομία, εκπαιδευτική παράδοση και διδακτικές ταυτότητες εκπαιδευτικών: Η διασταύρωσή τους στο γλωσσικό μάθημα

Περίληψη

Το άρθρο αυτό αναφέρεται σε μελέτη/έρευνα μικρής κλίμακας, η οποία αφορά τους παράγοντες που καθορίζουν την ταυτότητα των εκπαιδευτικών που διδάσκουν στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση την πρότυπη νέα ελληνική γλώσσα και προσδιορίζουν τις επιλογές τους σε σχέση με το διδακτικό περιεχόμενο, τη στοχοθεσία και τη μεθοδολογία διδασκαλίας των πτυχών και των διαστάσεων του γλωσσικού μαθήματος. Συγκεκριμένα, διερευνάται ο βαθμός και η έκταση της επιλογής ή της απόρριψης καινοτόμων δράσεων και δραστηριοτήτων από τους/τις φιλολόγους που διδάσκουν την πρότυπη νέα ελληνική γλώσσα και οι παράγοντες που επηρεάζουν τις επιλογές αυτές. Στην αρχή προσδιορίζεται ο όρος διδακτική καινοτομία βάσει συγκεκριμένων κριτηρίων (έμφαση στη γλωσσική λειτουργία, στοχοκεντρισμός και διαφοροποιημένη διδασκαλία, εστίαση στην ανάπτυξη επικοινωνιακών δεξιοτήτων και στρατηγικών των μαθητών/τριών, επιδίωξη της βελτίωσης της γλωσσικής χρήσης, επικέντρωση σε επικοινωνιακές δραστηριότητες ολιστικού χαρακτήρα και σε σενάρια δράσης). Αφού ορίζονται και οι παράγοντες που επηρεάζουν και προσδιορίζουν την επιλογή καινοτόμων δράσεων (στάσεις και ικανότητες εκπαιδευτικών, χαρακτηριστικά μαθητών/τριών, παράδοση σχολικής μονάδας, εκπαιδευτική πολιτική, εκπαιδευτικός σχεδιασμός, πρόγραμμα σπουδών, σχολικό εγχειρίδιο, κοινωνικοπολιτισμικά προσδιορισμένες εκπαιδευτικές συμβάσεις, διδασκόμενη γλώσσα και φαινόμενο, αξιολογικό σύστημα και εξεταστικές συμβάσεις/κανόνες, επιστημονικές έρευνες στο πλαίσιο του πεδίου της διδακτικής της πρότυπης γλώσσας), προσδιορίζεται η μεθοδολογία διερεύνησης των καινοτόμων επιλογών και της ταυτότητας των εκπαιδευτικών: μέσω επεξεργασίας και ανάλυσης αναστοχαστικών δοκιμίων και διδακτικών σεναρίων εκπαιδευτικών-διδασκόντων το γλωσσικό μάθημα, διερευνήθηκαν οι στάσεις τους σε σχέση με την επιλογή ή την απόρριψη παραδοσιακών ή καινοτόμων πρακτικών, οι οποίες προσδιορίζουν και προσδιορίζονται από τη διδακτική τους ταυτότητα. Τα αποτελέσματα της διερεύνησης αναδεικνύουν την έντονη επίδραση της γλωσσο-εκπαιδευτικής παράδοσης, αφενός, στους/στις εκπαιδευτικούς που διδάσκουν τη νέα ελληνική γλώσσα οι οποίοι δεν είναι ενημερωμένοι για τα δεδομένα της σύγχρονης ερευνητικής δράσης και, αφετέρου, τους/τις φιλολόγους που, αν και έχουν παρακολουθήσει σχετικά σεμινάρια και προγράμματα σπουδών, η διδακτική ταυτότητά τους προσδιορίζεται σε μεγάλο βαθμό από φυσικοποιημένες πρακτικές της παραδοσιακής γλωσσικής διδακτικής.