Από την πολιτισμική αναπαραγωγή στον μετασχηματισμό: Η μουσειακή εκπαίδευση μέσα από τις προσεγγίσεις των Bourdieu και Freire

Περίληψη

Με την παρούσα μελέτη επιχειρείται να αναλυθούν οι μηχανισμοί παραγωγής, αναπαραγωγής και νομιμοποίησης των κοινωνικοπολιτισμικών ανισοτήτων στο πεδίο της μουσειακής εκπαίδευσης. Παρά τη δεδηλωμένη πρόθεση των σύγχρονων πολιτιστικών οργανισμών για εκδημοκρατισμό, άρση των αποκλεισμών και ενίσχυση της προσβασιμότητας, η μουσειακή εμπειρία εξακολουθεί να δομείται γύρω από κανονιστικά πρότυπα που ευνοούν τα κοινωνικά στρώματα με υψηλό πολιτισμικό κεφάλαιο. Μέσα από τη συνδυαστική κριτική επισκόπηση της κοινωνιολογικής θεωρίας του Piere Bourdieu περί πολιτισμικού κεφαλαίου, habitus και συμβολικής βίας, καθώς και της απελευθερωτικής κριτικής παιδαγωγικής του Paulo Freire, εξετάζονται τα δομικά, γλωσσικά, χωρικά, οικονομικά, ψηφιακά και αναπαραστατικά εμπόδια που αντιμετωπίζουν οι μαθητές/τριες μη προνομιούχου υποβάθρου. Το άρθρο αποδομεί την ανεπάρκεια των παραδοσιακών, «τραπεζικών» μοντέλων μουσειακής μάθησης και θεμελιώνει ένα συνεκτικό πλαίσιο συμπεριληπτικής, διαλογικής και χειραφετητικής μουσειοπαιδαγωγικής πράξης, βασισμένο στην κοινοτική εξωστρέφεια, τη συμμετοχική συν-επιμέλεια και τη βιωματική πολυαισθητηριακή διερεύνηση.